آیا کیست تخمدان در زنان یائسه نیز ایجاد می شود؟!
به طور معمول کیست تخمدان قبل از یائسگی، نسبت به بعد از یائسگی رایج تر است. ولی تا زمانی که تخمدان ها در بدن وجود دارند، احتمال تشکیل کیست تخمدان نیز وجود دارد. در این مقاله، کیست تخمدان در زنان یائسه، علت، علائم و نحوه درمان آنها را بررسی میکنیم.
درباره کیست های تخمدان در زنان یائسه
کیست های تخمدان کیسه های پر از مایعی هستند که در داخل یا روی تخمدان ها تشکیل می شوند.
اکثر آنها بی ضرر هستند. همچنین، احتمال ایجاد آنها قبل از یائسگی، زمانی که تخمدان ها فعال تر هستند، بیشتر است. به عنوان مثال، دو نوع شایع کیست فولیکولی و کیست جسم زرد هستند که هر دو با چرخه قاعدگی مرتبط هستند.
پس از یائسگی، تخمدان ها دیگر تخمک آزاد نمی کنند. همچنین ساخت استروژن و پروژسترون را نیز متوقف می کنند؛ اگرچه کاملاً غیر فعال نیستند. به همین دلیل هنوز ممکن است کیست هایی از انواع زیر ایجاد شود:
- درموئید، که از سلول هایی که از بدو تولد داشته اید ایجاد می شوند
- سیستادنوما که در سطح تخمدان رشد می کند
معمولا کیستهای سرطانی تخمدان نادر هستند، اما در زنان یائسه که سن آنها بالاتر است، احتمال ایجاد آن ها بیشتر شایع است.
بیشتر بخوانید>>> علائم کیست تخمدان در قاعدگی
علائم کیست تخمدان در زنان یائسه چیست؟
علائم کیست تخمدان در زنان یائسه ممکن است در طیفی از خفیف تا شدید متغیر باشند. با این حال علائم ممکن است نسبتاً خفیف و مبهم شروع شوند. با رشد کیست، علائم آن نیز گسترده شده و می تواند موارد زیر را شامل شود:
- درد مبهم در قسمت پایین کمر یا ران
- فشار، نفخ، تورم
- درد در قسمت پایین شکم
- درد در هنگام مقاربت
- مشکلات مثانه یا روده
- لکه بینی یا خونریزی
- افزایش وزن
- قبل از یائسگی، سایر علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- لکه بینی یا خونریزی بین قاعدگی
- درد در طول پریود شما
- حساسیت سینه
عوامل زمینه ساز خطر کیست تخمدان در زنان یائسه
برخی از علت ها و عواملی که ریسک ابتلا به کیست تخمدلن در زنان یائسه را افزایش میدهند، عبارت اند از:
- نوسانات هورمونی
- عفونت های شدید لگن که به تخمدان ها و لوله های فالوپ گسترش می یابد
- سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
- اندومتریوز
- کم کاری تیروئید
- سیگار کشیدن
زنان مبتلا به کیست تخمدان پس از یائسگی ممکن است در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان تخمدان باشند.
کیست تخمدان در زنان یائسه چگونه تشخیص داده می شود؟
پزشک متخصص زنان معمولا با معاینه بالینی لگن، برای لمس کیست و سایر ناهنجاری ها شروع می کند.
بعضی از علائم ممکن است مشابه با بیماری های دیگر مثل بیماری التهابی لگن، آپاندیسیت، سندرم روده تحریک پذیر و … باشد. به همین دلیل باید وضعیت آن ها نیز بررسی شود.
اگر به دلیل علائم و نشانه های بیماری به پزشک مراجعه میکنید، باید در مورد سابقه سلامتی خود، به ویژه عواملی که ممکن است خطر ابتلا به سرطان تخمدان را افزایش دهند، صحبت کنید…
- آیا اعضای نزدیک خانواده (مادر، خواهر، خاله، مادربزرگ) سرطان تخمدان داشته اند؟
- آیا سابقه شخصی سرطان سینه، رحم، کولون یا آندومتر داشته اید؟
- مثبت بودن آزمایش برای جهشهای ژن BRCA1 یا BRCA2 یا جهش مرتبط با سندرم لینچ
معمولاً برای کسانی که به سن یائسگی نرسیده اند، آزمایش های بارداری و هورمونی هم تجویز می شود.
تست های تصویربرداری
اگر علائم و معاینه فیزیکی شما به کیست تخمدان اشاره دارد، مرحله بعدی احتمالا آزمایش تصویربرداری باشد. سونوگرافی می تواند به آشکارسازی اندازه، شکل و محل دقیق توده کمک کند. همچنین می تواند نشان دهد که کیست پر از مایع (کیست ساده) یا جامد (کیست پیچیده) است.
دو نوع سونوگرافی برای بررسی تخمدان ها و دستگاه تولید مثل استفاده می شود:
سونوگرافی شکمی: در این روش، پزشک وسیله ای کوچک که مبدّل نام دارد را روی قسمت پایین شکم میکشد تا داخل ناحیه لگن را مشاهده کند.
سنوگرافی ترانس واژینال: یک پروب سونوگرافی برای مشاهده تخمدان ها در واژن قرار داده می شود.
سایر روش های آزمایش
کیست جامد یا نیمه جامد ممکن است نیاز به آزمایش بیشتری داشته باشد، به خصوص اگر بیمار در معرض خطر بالای سرطان تخمدان قرار داشته باشد.
مهم است که بفهمیم کیست تخمدان در زنان یائسه، خوش خیم است یا بدخیم (سرطانی). یکی از راههای تعیین این موضوع، آزمایش خونی است که پروتئینی به نام آنتیژن سرطان 125 (CA-125) را اندازهگیری میکند.
قبل از یائسگی، شرایط دیگری وجود دارد که می تواند باعث افزایش CA-125 در خون شود. پس از یائسگی، سطح بالاتر از حد طبیعی می تواند نشانه سرطان تخمدان باشد.