کیست های تخمدان کیسه هایی پر از مایع یا جامد هستند که در تخمدان ها بوجود می آیند. کیست تخمدان به ویژه در زنان باردار یا کسانی که هنوز به دوران یائسگی نرسیده اند شایع تر است. بیشتر اوقات، کیست ها بدون درد و بی خطر هستند. خیلی از زنان ممکن است بدون اینکه متوجه شوند، یکی یا حتی چندین کیست تخمدان داشته باشند. در اکثر مواقع، کیست های تخمدان خود به خود و بدون نیاز به درمان خاصی از بین می روند.
مشکل، زمانی آغاز می شود که کیست تخمدان از بین نرفته و یا شروع به رشد می کند. در مواردی بسیار نادر، احتمال سرطانی بودن کیست ها نیز وجود دارد.
نشانه های کیست تخمدان
کیست های تخمدان معمولا کوچک هستند و مشکل خاصی بوجود نمی آورند. عمده ترین نشانه هایی که ممکن است در اثر کیست تخمدان ظاهر شوند، احساس فشار، نفخ، التهاب و تورم در قسمت های پایین شکم و معمولا در یک طرف آن است. درد ناشی از کیست تخمدان، ممکن است به صورت مداوم، شدید، مقطعی و یا همراه با احساس تیر کشیدن باشد. بعضی از کیست های تخمدان، نیاز به رسیدگی فوری و درمان اورژانسی دارند.
وجود هر یک از موارد زیر، از علائم خطرناک کیست تخمدان به شمار می رود و در صورت بروز هرکدام، باید سریعا به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید:
- درد ناگهانی و شدید شکم
- درد همراه با تب و استفراغ
- سرگیجه، ضعف یا حالت تهوع
- تنفس سریع
این موارد می تواند به این معنی باشد که کیست شما باعث پیچ خوردن تخمدان شده است.
کیست تخمدان به چه علت ایجاد می شود؟
اکثر کیست های تخمدان کیست های عملکردی هستند. آنها در پاسخ به تغییرات بدن شما در طول چرخه قاعدگی شکل می گیرند. به ندرت، کیست های تخمدان به دلایل غیرمرتبط با قاعدگی ایجاد می شوند.
انواع کیست تخمدان
کیست های عملکردی (functional)
کیست های عملکردی شایع ترین نوع کیست تخمدان هستند و به بیماری مرتبط نیستند. آنها در نتیجه تخمک گذاری (آزاد شدن تخمک از تخمدان) رخ می دهند. این کیستها میتواند نشانهای از عملکرد تخمدانهای شما باشد. کیستهای عملکردی معمولاً در طول زمان، چیزی حدود 60 روز و بدون درمان خاصی کوچک خواهند شد.
کیست های فولیکولی
یک کیسه کوچک در تخمدان به نام فولیکول وجود دارد که هر ماه یک تخمک را به عنوان بخشی از چرخه قاعدگی آزاد می کند. کیست فولیکولار زمانی تشکیل می شود که فولیکول تخمک را آزاد نکند. در عوض، فولیکول با مایع پر و بزرگتر می شود.
کیست جسم زرد
پس از اینکه فولیکول تخمک را آزاد می کند، گروهی از سلول های تولید کننده هورمون را تشکیل میدهد که به آن جسم زرد گفته میشود. کیست زمانی تشکیل می شود که مایع در جسم زرد جمع شده و باعث رشد آن میگردد.
گاهی اوقات، به کیست های عملکردی، کیست ساده نیز گفته می شود.
انواع دیگر کیست تخمدان
همه کیست های تخمدان و همیشه، در پاسخ به چرخه قاعدگی ایجاد نمی شوند. اگرچه آنها همیشه نشانه بیماری نیستند، اما پزشک متخصص شما ممکن است بخواهد برای تشخیص دقیق و اطمینان از بی خطر بودن کیست ها، آن ها را به طور تخصصی تر بررسی نموده و مطمئن شود که عوارضی ایجاد نمی کنند. این انواع کیست تخمدان، موارد زیر هستند:
- کیست آدنوما
این کیست ها روی سطح تخمدان تشکیل می شوند. آنها ممکن است پر شده از مایعی رقیق و آبکی و یا مخاطی و قدری غلیظ تر باشند.
- کیست درموئید
کیست های درموئید از سلول هایی تشکیل شده اند که انواع بافت های بدن انسان از پوست، مو، دندان و حتی بافت مغز را تشکیل می دهند
- آندومتریوم
این کیست ها با بافت آندومتر (دیواره رحم) پر می شوند؛ همان بافتی که هر ماه در طول قاعدگی فرو ریخته و باعث خونریزی می شود.
- سرطان تخمدان
بر خلاف سایر کیست های تخمدان، کیست های سرطانی تخمدان (تومورها) توده های جامد تشکیل شده از سلول های سرطانی هستند.
آیا کیست تخمدان خطرناک است؟
معمولا، نه. اکثر کیست های تخمدان بی خطر هستند و اغلب خود به خود در نهایت از بین می روند. برخی از انواع کیست ها احتمال دارد سرطانی شوند یا عوارض خطرناکی را ایجاد کنند، اما این اتفاق بسیار نادر است. کمتر از 1 درصد کیست های تخمدان سرطانی هستند. پزشک متخصص شما می تواند هر کیست تخمدان را از نزدیک بررسی کند تا خطر بروز عوارض جدی و خطرناک آن را کاهش دهد.