اندومتریوز یکی از اختلالاتی است که در رحم بانوان بروز پیدا میکند و در بسیاری از موارد این بیماری با درد بسیار شدیدی همراه میباشد. در طی این بیماری بافتی همانند بافت داخلی رحم شروع به رشد در خارج از رحم خواهد کرد. اندومتریوز میتواند بافت پوشاننده لگن و لولههای فالوپ را درگیر کند. بهتر است به این نکته توجه داشته باشید در صورتی که بیمار با این بیماری رو به رو شود بافت خارج شده با هر بار چرخه قاعدگی ضخیمتر و دچار تجزیه میشود. همین امر نیز باعث شده است که بانوانی که دچار اندومتریوز شدهاند خون ریزیهای بسیار شدیدی را در دوران قاعدگی خود تجربه کنند.
در صورتی که این بیماری تخمدانها را نیز درگیر کند، باعث بروز کیستهایی به نام کیست اندومتریوما و یا کیست اندومتریوز میشود. این در حالی است که این بیماری با نفوذ به بافت پوشاننده لگن باعث میشود که بافتها و اندامهای لگن به یکدیگر بچسبند. این مسئله به صورت مستقیم بر روی باروری خانم تأثیرات منفی خواهد گذاشت. اما نگران این بیماری نباشید، در صورتی که شما به موقع این بیماری را تشخیص دهید به راحتی میتوان با درمانهای موثر به سراغ از بین بردن آن رفت.
علتهای بروز اندومتریوز
تا به امروز یک علت مشخصی برای بروز بیماری اندومتریوز مشخص نشده است. اما با این حال پزشکان دلایل را در دسته دلایل احتمالی این بیماری مشخص کردهاند:
· قاعدگی بازگشتی
یکی از اصلیترین دلایلی که میتواند باعث بروز این بیماری شود، این است که در طول قاعدگی خون قاعدگی که حاوی سلولهای آندومتر است به جای آن که از بدن فرد خارج شود با از مسیر لولههای فالوپ به داخل حفره لگن جریان پیدا میکند. این سلولها به دیوارههای لگن و سطح اندامهای لگن میچسبند و رشد پیدا میکنند. در طول هر بار قاعدگی آنها ضخیمتر میشوند و خون ریزی دارند.
· تغییر شکل سلولهای صفاقی
با توجه به گفته متخصصین هورمونها و یا عوامل سیستم ایمنی بدن میتوانند باعث بروز سلولهای صفاقی شوند که به سلولهای آندومتر شبیه هستند.
· دگرگونی سلولهای جنینی
هورمونهایی اعم از استروژن میتوانند سلولهای جنینی و یا به زبان سادهتر سلولهایی که در مرحله اولیه رشد هستند را در دوران بلوغ فرد به سلولهای شبیه به آندومتر تبدیل کنند.
· اسکار جراحی
از دیگر عواملی که باعث بروز اندومتریوز میتوان به عملهای جراحی اعم از هیسترکتومی و یا سزارین اشاره کرد. در این جراحی ممکن است سلولهای آندومتر به محل برش جراحی متصل شده باشند. این امر به آنها اجازه میدهد که به فضای خارجی رحم دسترسی داشته باشند.
· انتقال سلولهای آندومتر
رگهای خونی و یا سیستم لنفاوی باعث میشود که سلولهای آندومتر به قسمتهای دیگر بدن فرد منتقل شود.
· اختلال سیستم ایمنی بدن
در صورتی که فرد با اختلال سیستم ایمنی بدن مواجه شده باشد، باعث میشود که بدن وی نتواند بافتهای شبیه به آندومتر را در خارج از رحم تشخیص دهد و آن را از بین ببرد.
اندومتریوز چه علائمی دارد؟
یکی از ابتداییترین و شایعترین علائمی که بیماری اندومتریوز از خود نشان میدهد درد در لگن میباشد که بیشتر این درد در هنگام دورههای قاعدگی خود را نشان میدهد. لازم به ذکر است این درد به مرور زمان شدیدتر خواهد شد. از دیگر علائمی که میتواند نشانه بروز اندومتریوز باشد عبارتاند از:
· دورههای قاعدگی دردناک
درد و گرفتگی شدید در ناحیه لگن یکی از شایعترین نشانههایی است که این بیماری از خود نشان میدهد. این درد ممکن است قبل از شروع قاعدگی شروع شود و تا چند روز بعد از قاعدگی باز ادامه داشته باشد. در برخی از موارد در صورتی که کیست اندومتریوز وجود داشته باشد درد شدید در ناحیه کمر و شکم نیز تجربه خواهد شد.
· درد هنگام رابطه جنسی
از دیگر علائم شایع این بیماری میتوان به بروز درد در طول و یا بعد از رابطه جنسی اشاره کرد.
· درد هنگام در هنگام ادرار کردن
در بسیاری از افراد دیده شده است که درد شدید در دوران قاعدگی در هنگام ادرار دارند
· خونریزی بیش از حد در دوران قاعدگی
یکی از اصلیترین علائم اندومتریوز میتوان به خونریزی در بین چرخههای قاعدگی اشاره کرد که به اصطلاح به آن لکه بینی نیز گفته میشود.
از دیگر علائم این بیماری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
· ناباروری
· خستگی
· اسهال
· یبوست
· نفخ
· حالت تهوع
عوارض اندومتریوز
به هیچ عنوان بیماری اندومتریوز را نادیده نگیری و درمان آن را به تأخیر نیندازید. در بسیاری از موارد در صورت تأخیر انداختن دوران درمان این بیماری باعث بروز ناباروری و سرطان تخمدان و یا رحم خواهد شد. یکی از اصلیترین عارضههای این بیماری میتوان به بروز اختلال در باروری اشاره کرد. اندومتریوز باعث انسداد لوله فالوپ میشود که این امر از بروز اتصال تخمک و اسپرم جلوگیری میکند. البته افرادی که به این بیماری مبتلا شدهاند؛ اما درصد آن خفیف تا متوسط است میتوانند باردار شوند و دوران بارداری خود را به پایان برسانند. در بسیاری از موارد پزشک توصیه میکند که باردار شدن را به تعویق انداخته؛ زیرا ممکن است با مرور زمان وضعیت مادر خطرناک شود. امروزه سرطان تخمدان و رحم یکی از شایعترین عارضههایی است که این بیماری با خود به همراه دارد.
چه مواردی خطر ابتلا به اندومتریوز را افزایش میدهند؟
در ادامه قصد داریم شما را با فاکتورهایی آشنا کنیم که باعث میشود که فرد در خطر ابتلا به این بیماری باشد:
· افرادی که در دوران 30 تا 40 سالگی خود هستند بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند
· افرادی که بچه دار نشدهاند و تا به امروز دوران بارداری نداشتهاند
· در صورتی که فرد قاعدگی خود را در سن بسیار پایین تجربه کرده است
· یائسگی دیررس از دیگر عواملی است که میتواند خطر ابتلا به اندومتریوز را افزایش دهد
· چرخه قاعدگی کوتاه مدت به عنوان مثال کمتر از 27 روز
· خون ریزی شدید در دوران قاعدگی که بیش از 7 روز طول بکشد
· دارا بودن سطح بسیار بالای هورمون استروژن در بدن
· شاخص توده بدنی بسیار کم از دیگر فاکتورهایی است که باعث میشود که فرد در معرض خطر ابتلا به این بیماری باشد
· ژنتیک، در صورتی که یکی از افراد خانواده اعم از مادر، خواهر، خاله و یا عمه به این بیماری مبتلا شدهاند
· هر نوع بیماری که باعث میشود که جریان طبیعی خروج خون قاعدگی دچار اختلال شود
· بروز اختلالات ساختاری دستگاه تناسلی و بروز عفونت لگنی
آیا اندومتریوز در یائسگی از بین میرود؟
با توجه به آمارهای به دست آمده 10 درصد از افرادی که به بیماری اندومتریوز مبتلا شدهاند بعد از یائسگی خود علائم آن کاهش پیدا کرده است.
اندومتریوز چگونه تشخیص داده میشود؟
امروزه پزشک برای آن که بتواند اندومتریوز را به صورت دقیق تشخیص دهد در مرحله اول از متقاضی تقاضا میکند که در خصوص محل درد، زمان بروز درد و… توضیحت کامل دهد. سپس برای وی آزمایشهای متنوعی تجویز میکند تا بتواند به صورت دقیقتر به سراغ تشخیص این بیماری برود. نحوه تشخیص اندومتریوز با استفاده از یکی از روشهای زیر صورت میگیرد:
· معاینه لگن
· تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی MRI
· لاپاراسکوپی