افتادگی مثانه یا سیستوسل (sis-to-sel) در زنان، وضعیتی است که مثانه از موقعیت معمول و طبیعی خود در لگن پایین آمده و به دیواره واژن فشار وارد می کند.
اندام های لگن – از جمله مثانه، رحم و روده ها – معمولاً توسط عضلات و بافت های همبند کف لگن در جای خود نگه داشته می شوند. پرولاپس یا افتادگی مثانه زمانی رخ می دهد که کف لگن ضعیف شده یا فشار زیادی به کف لگن وارد می شود. این عارضه ممکن است در طول زمان، در هنگام زایمان طبیعی یا با یبوست مزمن، سرفه های شدید یا بلند کردن اجسام سنگین اتفاق بیفتد.
افتادگی مثانه در بدن های مختلف با شدت های متفاوتی رخ می دهد. بر اساس شدت افتادگی، چند گرید برای طبقه بندی این مشکل تعریف شده است. با توجه به گرید افتادگی مثانه در هر بیمار، میتوان از روش های درمانی مختلفی بهره برد. معمولا برای پرولاپس خفیف یا متوسط، درمان غیر جراحی موثر است. در موارد شدیدتر، ممکن است جراحی برای نگه داشتن واژن و سایر اندام های لگن در موقعیت مناسب خود لازم باشد. در ادامه این مقاله درباره علت های اصلی، علائم و نحوه تشخیص افتادگی مثانه توضیحات جامعی ارائه کرده ایم…
نشانه های افتادگی مثانه در زنان
در موارد خفیف افتادگی مثانه، ممکن است هیچ نشانه یا علامتی را متوجه نشوید. هنگامی که علائم و نشانه ها رخ می دهند، ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- احساس پری یا فشار در لگن و واژن
- در برخی موارد، برآمدگی در واژن وجود دارد که میتوانید آن را ببینید یا احساس کنید
- افزایش فشار لگن در هنگام زور زدن، سرفه کردن، پایین آوردن یا بلند کردن بدن
- مشکلات ادرار، از جمله مشکل در شروع جریان ادرار، احساس اینکه مثانه خود را به طور کامل تخلیه نکرده اید، احساس نیاز مکرر به ادرار کردن یا نشت ادرار (بی اختیاری ادرار)
علائم و نشانهها اغلب به ویژه پس از ایستادن طولانی مدت قابل توجه هستند و ممکن است زمانی که دراز میکشید از بین بروند یا کمتر شوند.
همه چیز درباره بی اختیاری ادرار در زنان یائسه
افتادگی مثانه در زنان چه علت هایی دارد؟
کف لگن شامل ماهیچه ها، رباط ها و بافت های همبند است که از مثانه و سایر اندام های لگنی حمایت می کنند. اتصالات بین اندامهای لگن و رباطها میتواند با گذشت زمان یا در نتیجه ضربه ناشی از زایمان یا فشارهای مزمن، ضعیف شود. هنگامی که این اتفاق می افتد، مثانه پایین تر از حد معمول لیز خورده و به سمت داخل واژن حرکت میکند تا حدی که در موارد نسبتا شدید و شدید، می توان برآمدگی آن را از واژن مشاهده و لمس کرد.
از جمله مهمترین علت های فشار به کف لگن و افتادگی مثانه عبارت اند از:
- بارداری و زایمان طبیعی
- اضافه وزن یا چاق بودن
- بلند کردن مکرر اجسام سنگین
- زور زدن برای حرکات روده و مدفوع
- سرفه مزمن یا برونشیت
چه مواردی خطر ابتلا به افتادگی مثانه را افزایش میدهد؟
این عوامل ممکن است خطر افتادگی مثانه را افزایش دهند:
- بارداری و زایمان
زنانی که زایمان طبیعی داشته اند، حاملگی های چند قلویی بوده اند یا نوزادان آنها وزن زیادی در هنگام تولد داشته اند، بیشتر در معرض خطر افتادگی مثانه هستند.
- افزایش سن
خطر افتادگی مثانه با افزایش سن بیشتر می شود. این امر به ویژه پس از یائسگی، زمانی که تولید استروژن در بدن – که به قوی نگه داشتن کف لگن کمک می کند – کاهش می یابد، صادق است.
- یائسگی
استروژن، هورمونی که به حفظ قدرت و سلامت ماهیچه های واژن کمک می کند، پس از یائسگی تولید نمی شود.
- زور زدن
بلند کردن اجسام سنگین، زور زدن در حین حرکات روده، داشتن یک بیماری طولانی مدت که شامل سرفه است، یا داشتن یبوست طولانی مدت ممکن است به عضلات کف لگن آسیب برساند.
- هیسترکتومی
برداشتن رحم، با توجه به شرایط کلی جسمی بیمار ممکن است در بعضی از موارد باعث ضعیف شدن عضلات و بافت های کف لگن شود. البته این موضوع در همه اوقات صادق نیست.
- ژنتیک
برخی از زنان با بافت همبند ضعیف تری به دنیا می آیند که آنها را بیشتر از دیگران مستعد ابتلا به افتادگی مثانه می کند.
- چاقی
زنانی که اضافه وزن دارند یا چاق هستند بیشتر در معرض خطر افتادگی مثانه هستند.
شدت افتادگی مثانه در زنان
افتادگی مثانه (که سیستوسل یا پرولاپس مثانه نیز نامیده می شود) بر اساس میزان افتادگی در واژن به چهار درجه تقسیم می شوند:
- درجه 1 (خفیف): فقط قسمت کوچکی از مثانه به داخل واژن می افتد.
- درجه 2 (متوسط): مثانه به اندازه ای پایین می آید که بتواند به دهانه واژن برسد.
- درجه 3 (شدید): مثانه از طریق دهانه واژن از بدن بیرون می زند.
- درجه 4 (کامل): کل مثانه کاملاً خارج از واژن بیرون زده است. معمولاً با سایر اشکال پرولاپس اندام لگنی (پرولاپس رحم، رکتوسل، انتروسل) همراه است
افتادگی مثانه معمولاً با یائسگی همراه است. قبل از یائسگی، بدن زنان هورمون استروژن را تولید می کند که به قوی نگه داشتن عضلات داخل و اطراف واژن کمک می کند. بدن زنان پس از یائسگی تولید استروژن را متوقف می کند و در نتیجه آن ماهیچه ها ضعیف می شوند.
افتادگی مثانه چگونه تشخیص داده می شود؟
برای تشخیص افتادگی مثانه، معاینه اندام تناسلی و لگن که به معاینه لگنی معروف است، لازم است. با این بررسی های مشخص خواهد شد که آیا مثانه به داخل واژن افتاده یا نه؟! و اگر این اتفاق افتاده، شدت آن چقدر است؟!
برای موارد کمتر واضح، پزشک ممکن است از سیستومتروگرام دفع ادرار برای کمک به تشخیص استفاده کند. سیستومتروگرام ادراری مجموعه ای از اشعه ایکس است که در هنگام ادرار گرفته می شود. اینها به پزشک کمک می کند تا شکل مثانه و علت مشکل ادرار را تعیین کند. پزشک همچنین ممکن است برای رد سایر علل احتمالی ناراحتی یا مشکل ادراری از قسمتهای مختلف شکم آزمایش یا عکسبرداری با اشعه ایکس انجام دهد.
پس از تشخیص، پزشک ممکن است اعصاب، ماهیچه ها و شدت جریان ادرار را آزمایش کند تا تصمیم بگیرد که چه نوع درمانی مناسب است.
آزمایشی به نام urodynamics یا video urodynamics ممکن است به صلاحدید پزشک انجام شود. این آزمایشات گاهی اوقات به عنوان “EKG مثانه” نامیده می شود. یورودینامیک روابط فشار و حجم را در مثانه اندازه گیری می کند و در تشخیص گذاری و درمان بسیار مهم است.
سیستوسکوپی (نگاه کردن داخل مثانه با یک لوله باریک) نیز ممکن است برای شناسایی گزینه های درمانی انجام شود. این آزمایش یک روش تشخیصی سرپایی است که گاهی اوقات روی صفحه تلویزیون انجام می شود تا فرد بتواند آنچه که متخصص زنان می بیند را ببیند. سیستوسکوپی یک اقدام بی خطر بوده و برای اکثریت قریب به اتفاق افراد قابل تحمل است.